Verder

Na mijn tweede poging om af te studeren was ik compleet uit het veld geslagen. Mijn financiële situatie was al uiterst penibel en dat werd met de tegenslag alleen maar slechter. Het duurde ruim twee weken voor ik uiteindelijk besloot door te gaan. Daarmee diende zich een nieuwe problemen aan. Ik had nergens zin in, ik stopte met sporten, lezen, werken en deed eigenlijks niets meer wat zinnig was. Inspiratie en motivatie waren weg. 

Dat sleepte zo een tijdje. In mijn ogen waren er geen geschikte verhalen, althans niet de verhalen die ik wilde maken. Via twee bevriende journalisten kwam ik uiteindelijk toch weer een beetje in het ritme. Op de eerste plaats moest ik een of twee items bedenken die ik wilde maken voor televisie. De scriptie was in dat opzicht makkelijker. Het werk wat ik daaraan nog moest besteden was gewoon minder. In beeld moest alles over. Met als troost dat ik nog één item van Omroep Flevoland had. Ik was er zeer tevreden over. Het was een van de laatste dingen die ik deed voor de omroep. Sport, maar toch op een andere manier. Een sport waar ik wel verstand van heb en dat op mijn manier werd aangevlogen, uitgewerkt en bedacht. 

Een klein begin was er dus. Voor de scriptie benaderde ik een aantal journalisten voor interviews. Dat klinkt makkelijker dan het is. Steevast willen ze alleen off the record wel wat zeggen, maar niks on the record. Over hoe het functioneert op een redactie? Nou daarin was niets veranderd de laatste jaren. Uiteindelijk lukt het me wel om er een aantal te strikken. Want linksom of rechtsom alle antwoorden zijn voor mij bruikbaar. Daarbij is het aan mij als interviewer de opdracht om naar boven te krijgen wat ze me niet willen vertellen. Daarmee is het dus meteen een soort van test van mijn interviewvaardigheden. Ik ben natuurlijk wel bereid om ze anoniem te interviewen, het is niet de bedoeling om ze brodeloos te maken. 

De videoproducties was een lastiger verhaal. Ik had het advies gekregen iets te doen met conflicten. Het duurde even voor ik dat iets had gevonden. Aan de ene kant had ik nog een grote hoeveelheid ongebruikt materiaal uit Baskenland over jagen, dus daar moest ik in gaan kijken. Temeer omdat het andere onderwerp dat ik had gevonden zich op het gebied van dierenwelzijn afspeelt: red een legkip.

Laatste

Nog maar een dikke drie dagen en dan is de deadline. De twee grote werkstukken zijn klaar en daar ben ik blij mee. Ik kijk er wel een beetje met gemengde gevoelens tegenaan. Over het leerproces ben ik tevreden, over de producten minder. Ik had bij beide projecten een plan. Zoals het wel vaker gaat met plannen in de praktijk blijken ze niet zo goed uit te pakken. Dat is misschien wel mijn eigen schuld. 

Kan het anders, zou ik betere plannen kunnen maken? Dat weet ik niet. Je kiest het ene en uiteindelijk moet je het door omstandigheden andere keuzes maken of bijsturen. Misschien wilde ik ook wel teveel, of dacht ik meer te vinden dan ik uiteindelijk vond. Dat laatste was het geval bij De Telegraaf. Ik wilde een stuk schrijven over de journalistiek van die krant, over Sjuul Paradijs. Dat bleek heel lastig. Niemand wilde praten, althans niemand die er dichtbij stond of had gestaan. Daarna heb ik me gericht op een groter gebied, de grote krantenuitgevers. De casus Paradijs heb ik daaraan toegevoegd. De interviews heb ik in tact gelaten, dus zoals ik ze eerder had uitgewerkt. Als ik vooraf had geweten hoe het zou lopen had ik dat vooraf meegenomen. Zoals altijd is commentaar achteraf altijd makkelijk. Dat vind ik dan weer prima, want dat noem ik leren.

Bij de stieren zou ik het niet meer zo maken als ik het heb gedaan. Ik ben heel blij met wat ik heb geleerd. Ik zou het misschien nog wel hetzelfde plan maken, maar ik zou er dan meer tijd voor nodig hebben en per onderdeel meer materiaal filmen. Nu moest het allemaal in drie weken en dat was beetje teveel van het goede. Het budget was ook te klein.  Het alternatief is het niet meer zo maken. Daarmee bedoel ik dat ik het intiemer zou willen maken, het verhaal van een torero bij een enkele corrida of een enkele stier. Dat tweede plan is recent ontstaan, omdat ik nu meer weet van het stierengevecht. Met die kennis kan ik een ander verhaal maken.

Wat voor mijzelf we als een paal boven water staat is, dat ik in het vervolg meer rekening wil gaan houden met keuzes die ik misschien achteraf moet maken. Dat houdt in dat ik dan meer of ander extra materiaal zal moeten draaien. 

Aftellen

Het is 27 oktober, nog vijf dagen tot twee november, de deadline. Het komt nu wel erg dichtbij, maar de meeste stress is wel achter de rug. Wat ik heb gemaakt is allemaal ergens in de 90 procent klaar en daar ben ik blij mee. Sommige mensen vinden dat je naar een deadline moet werken, prima idee! Maar nu even niet, de vorige heb ik al gemist en nu moet het toch echt gaan lukken. Niet slagen is een, de deadline missen is zoiets als niet eens op doel schieten. 

Ik heb een klein todo-lijstje gemaakt:

Nog paar blogs

Reflectie afwerken

Nog een keer door de documentaire kijken en in ieder geval een titelverzetten

Alles saven op de extrne disk, de twee grote dingen

Technische problemen van de blogs (laten) fiksen

Afspraak maken om alles in te leveren

Daarmee moet ik er wel zo'n beetje zijn denk ik.

Tevreden

Ben je tevreden, wat vind je ervan, kon het beter? Waarschijnlijk allemaal vragen die ik nog krijg over mijn afstudeerproducten. Hele terechte vragen, want waarom heb ik die dingen anders gemaakt? 

Ja, ik ben er tevreden mee. Dat wil niet zeggen dat ik het ook goed vind of super goed, maar evenmin dat het slecht is. Het is ingewikkeld en het heeft ook te maken met mogelijkheden en beperkingen. Bij mijn vorige opleiding wilde ik koste wat kost de beste zijn, dat streven had ik nu niet. Ik wilde nu zoveel mogelijk leren. Daarom zie ik de afstudeerproducten meer als een uiteindelijk resultaat van een leerproces, dan een zo goed mogelijk product. Het is een zo goed mogelijk, na een lange weg van vallen en opstaan.

De documentaire Tauromaquia kan op veel punten beter, maar dan moet ik het allemaal over doen. Het begint al scheef. Ten eerste moest het redelijk snel, ik had geen groot budget, sterker nog ik had helemaal geen budget. Ik ben geen cameraman en ook geen handige editor. Met andere woorden ik heb mijn beperkingen. Maar als leerproces ben ik tevreden. Ik heb mijn verhaal kunnen vertellen. Ik heb keuzes moeten maken, moeilijke en minder moeilijke. Ik ben geconfronteerd met vervelende feiten en tegenvallers. Zo is het interview met Ger Groot in beeld en geluid niet goed, maar het kon niet over. Zonder was de duiding er niet. Dus dan werk je met wat je hebt, het was immers wel bruikbaar, maar verre van mooi. Zo zijn er nog wel meer zaken die ik achteraf anders had moeten doen, of die ik zo niet meer zou doen. Met enige zekerheid kan ik zeggen dat ik waarschijnlijk alles anders zou doen, maar je moet nu eenmaal ergens ooit op een manier mee beginnen. 

Hetzelfde geldt voor mijn reflectiedossier. Daarover ben ik wel minder te spreken dan over de film. Ik had liever meer onderzoek gedaan, maar zoveel tijd had ik niet. Ik liep verder tegen nogal veel dichte deuren aan en dat had ik niet verwacht. Misschien naïef, maar het bolwerk Telegraaf  was voor mij tamelijk gesloten. Ik had daarom meer in de periferie van het onderwerp moeten duiken, maar daar was ik te laat mee. Uiteindelijk heb ik het, op advies van Monique Hamers, breder gemaakt met andere krantenuitgevers. Dat was noodzaak, want het verhaal over Sjuul Paradijs was te smal. Achteraf zou ik het dus anders maken. Ik zou meer journalisten aan de tand voelen en zoeken naar een betere haak om het geheel aan op te hangen. 

Zoals ik al zei, ben ik dus tevreden. Ik weet nu beter hoe ik moet kiezen en waarom. Ik heb gemerkt dat ik een afstand moet creëren tot het onderwerp, zodat ik de essentie er makkelijker uit kan halen. Ik had al een jaar niet meer naar mijn materiaal gekeken en kon zonder moeite zo pakken wat ik wilde voor het verhaal. De beelden die ik echt nodig had en wilde gebruiken waren een jaar in mijn hoofd blijven hangen, de rest was vervaagd. Ik hoop alleen dat ik daar in de toekomst geen jaar voor nodig heb. 

De afgelopen 15 maanden heb ik veel geleerd, veel fouten gemaakt en daar lering uit getrokken. Als ik de eisen van de opleiding ernaast leg dan vind ik dat ik zeker in de buurt kom van wat de bedoeling van de opleiding is. 

Freelance

Op een van de afgelopen bachelor cycle bijeenkomsten hoorde ik dat er nu vanaf het eerste jaar ondernemerschap wordt onderwezen. Weggegooide tijd en moeite. Ja, echt. Ondernemers kun je niet opleiden, ondernemer ben je. Het is niet te leren uit een boek, het is hooguit te verbeteren met een boek. Het zijn mensen die iets willen maken, iets willen ondernemen, die een risico willen nemen en dat doen. Ik ben niet zo iemand. Ik heb detailhandelsschool gedaan en meer dan 15 jaar in het bedrijfsleven rondgelopen, maar ondernemer ben ik niet geworden. Twee goede vrienden van me wel en ik heb er nooit aan getwijfeld dat ze een bedrijf zouden opzetten.

Ik begrijp die lessen ondernemerschap wel met het oog op de arbeidsmarkt. Ieder voor zich als zzp-er of freelancer, twee woorden voor een begrip, god voor ons allen. Ik geloof niet dat de freelance journalist een ondernemer is. Ik kom ze iedere dag tegen en zit in hetzelfde schuitje. Solliciteren voor uren, een freelance contract. Daar is geen greintje ondernemerschap bij of voor nodig. Je krijgt wat uren en een uurtarief, dat is het. De freelancer is vaak niets meer of minder dan een flexibele arbeidskracht. Een hele goedkope urengatenvuller of contentproducent zonder rechten.

Zijn er dan geen freelance journalisten die ondernemer zijn? Ja natuurlijk zijn die er! Sommige zijn succesvol en hebben naast een vaste baan allerlei ander ‘journalistiek’ werk. Denk aan Peter R., Fons de Poel, John van de Heuvel maar ook Meike de Jong en Frits Wester. 

Aan beide types kleven nadelen. De ene is verschrikkelijk afhankelijk en de andere totaal niet. Ze bevinden zich aan twee kanten van een spectrum waar nog van alles tussendoor zwemt. Het is allemaal niet heel overzichtelijk en transparant al helemaal niet. Om het extra moeilijk te maken heeft de journalistiek een hele vrachtwagen boter op het hoofd. Neem de kwestie Fons de Poel. Hij is of liever hij was het gezicht van Brandpunt. Daarnaast heeft hij een bedrijf en is daarin succesvol als ondernemer. Hij kreeg het met de halve journalistieke wereld aan de stok in het snotneusschandaal. Niet dat het heel netjes was wat hij over Jesse Klaver zei, maar dat was het punt niet. Het probleem was dat Fons voor de ABN-AMRO had gewerkt. Hij had een belang, hij was journalistiek niet zuiver. Pardon, maar hoe willen we het dan als ondernemende journalist? Werken voor links en rechts, voor tv, radio, kranten, optreden als dagvoorzitter, jezelf verkopen een bedrijf opbouwen. Maar, tot waar en hoe moet dat dan? Krijg je dat journalistiek wel voor elkaar? Het een bijt het ander en ik vind het uiterst complex. Afgezien van het feit dat de meeste journalisten geen ondernemer zullen worden, is het aan de andere kant misschien ook wel niet zo wenselijk.  

Begin van het einde

Eigenlijk was het plan het allemaal sneller te doen, tijd besparen. Na een mislukte stage bij Omroep Brabant, daarna door mij omgedoopt tot Onroep Brabant, ga ik een extra jaar in. Eerst naar Spanje en daarna via een tijd niets doen naar uiteindelijk een stage bij Omroep WNL in Amsterdam. Een aantal depressies, een verhuizing en een tijd nutteloos uit het raam kijken verder is het inmiddels eind juli 2015. 

Het afstuderen ligt al een jaar stil, tijdens de stage bleef er te weinig tijd over om er serieus aan te werken. Wel heb ik materiaal verzameld over De Telegraaf, maar daar is het bij gebleven. Ik sleep mezelf mezelf verder en het lukt me om een werkervaringstraject te krijgen bij Omroep Flevoland. Daarna gaat het beter. Ik draai een planning in elkaar, maak harde afspraken met mezelf, school, het UWV en de Omroep. School gaat voor en daarmee moet het nu komen tot een afronding. 

Twee weken voor het collegejaar start haal ik een camera op en maak ik afspraken met Ger Groot en Hans Willem van den Brink. De laatste haakt wegens tijdgebrek af. Ger interview ik op 18 augustus.

Zo doe ik hetzelfde met de interviews voor het reflectiedossier. Ik benader een aantal journalisten en oud-topmensen van De Telegraaf. Van de laatste categorie hoor ik niets terug. Bart Brouwers zegt toe, maar haakt vervolgens af. Ik maakt afspraken voor interviews met Mariëtte Wolf en Dolf Rogmans. Binnen een week doe ik alle interviews die ik nog nodig had. 

Daarna begin ik met het uitwerken en monteren. 

Stress

Alles begint bij het inschrijven van het eindassessment. Nadat ik die mentale hobbel had genomen en ik de maanden, weken, dagen en uren tot twee november had uitgeteld begon meteen de stress. In het begin gezonde, ik moest dingen gaan doen. Met een weekend, midden in de week, van drie dagen moest het wel lukken. Op dinsdag schrijven, op woensdag monteren en op donderdag naar Tilburg.